Zatrudniając nianię, rodzice stają przed kilkoma poważnymi dylematami. Pomijając kwestie organizacyjne oraz psychologiczne, które towarzyszą takiej decyzji, pozostają jeszcze formalno-prawne aspekty zatrudnienia.

Zatrudnienie - na jakich zasadach?

Istnieje wiele możliwości zatrudnienia niani. Oczywiście najlepiej rozważyć  przede wszystkim  te legalne. Liczne dyskusje odbywające się zarówno po stronie rodziców - potencjalnych pracodawców, a także pracowniczek-niań, świadczą o tym, że sprawa jest bardziej skomplikowana niż się wydaje. Legalna forma zatrudnienia ma dwie strony medalu.

Rodzice - pracodawcy

Z jednej strony zatrudniając legalnie opiekunkę na umowę o pracę na rodziców spadają obowiązki, takie jak na każdego pracodawcę. Najogólniej rzecz biorąc muszą oni przestrzegać przepisów kodeksu pracy, który określa precyzyjnie prawa i obowiązki pracodawcy. Do nich należą między innymi: ustalenie dla opiekunki planu urlopów, prowadzenie ewidencji czasu pracy, zapewnienie czasu na  wypoczynek, przestrzeganie przepisów BHP. Rodzice powinni jeszcze przestrzegać przepisów związanych z przechodzeniem na emeryturę oraz okresem ochronnym czasu przedemerytalnego, ciąży, jak też prawa do urlopu macierzyńskiego. Lista jest bardzo długa. Jednak najważniejsze obowiązki, które muszą być regularnie dopełniane, to zgłoszenie opiekunki do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego oraz regularne opłacanie i rozliczanie składek ZUS i zaliczek na podatek dochodowy.
Już samo wyliczenie koniecznych formalności może zniechęcać rodziców do zatrudniania na etat, zgodnego z prawem. Warto pamiętać jednak także o pozytywnych stronach takiego zatrudnienia - o przysługujących, rodzinom zatrudniającym nianie, ulgach. Ponoszone w związku z zatrudnieniem niani koszty można odpisać sobie pod koniec roku od podatku.

Niania - pracownik

Druga strona medalu dotyczy sytuacji w jakiej znajduje się niania. Trzeba sobie uświadomić, że coraz częściej taka forma zarobkowania staje się sposobem na utrzymywanie się oraz jest profesją na długie lata. Wiele kierunków szkół policealnych, pomaturalnych proponuje kierunki związane z opieką nad dziećmi, starszymi osobami, traktując je jako jeden z zawodów. Dlaczego zatem osoby te nie miałyby mieć prawa do urlopów, świadczeń socjalnych, a także minimum zabezpieczenia psychicznego - że nie zostaną odprawione z kwitkiem z dnia na dzień. Takie poczucie bezpieczeństwa i ciągłości pracy dotyczy również samych rodziców - znajdując bowiem dobrą, sumienną opiekunkę, chcą  aby ta jak najdłużej sprawowała opiekę nad ich dzieckiem.
Reasumując zatrudnienie niani na etat wiąże się z wieloma obciążeniami, ale jednocześnie mamy poczucie, że postępujemy zgodnie z prawem, zaś niania zarabia na emeryturę, ma np. prawo do urlopu, zwolnienia chorobowego, ma także ubezpieczenie zdrowotne. Ale przede wszystkim mamy pewność, że zostanie z nami na dłużej.

Inne legalne formy zatrudnienia

Warto dobrze przemyśleć to, na jakich zasadach będziemy zatrudniać nianię. Tak, żeby obie strony były zadowolone. Warto pamiętać, że umowa o pracę nie jest jedynym rozwiązaniem. Sytuacja nie jest prosta, gdyż za każdym razem bierzemy na siebie ważne zobowiązanie. Warto więc rozważyć co będzie najkorzystniejsze dla wszystkich zainteresowanych.

• Umowa - zlecenie

Istnieje szereg możliwości legalnego zatrudnienia opiekunki. Oprócz wspomnianego zatrudnienia na etat - czyli na umowę o pracę, można również przyjąć nianię pod swój dach na zasadzie umowy zlecenia. Wówczas co prawda zleceniodawca (rodzice) także musi opłacać podatek i składki do ZUS od wynagrodzenia, odpadają mu jednak wszystkie inne obowiązki i uprawnienia wynikające z umowy o pracę. Ustalenie godzin pracy, dni wolnych, sposobu zwolnienia zależą wyłącznie od obustronnej umowy (a nie kodeksu pracy). Dodatkowo korzystniejsze w ten sposób będzie zatrudnienie studentki, bądź emerytki. W ich przypadku płaci się do ZUS tylko składkę na ubezpieczenie chorobowe. Zatrudniając emerytkę, warto jednak uważać, bo zbyt wysokie dochody mogą sprawić, że zostanie jej zawieszone wypłacanie emerytury. Niewątpliwie ważne jest to, że umowę - zlecenie można z nianią rozwiązać w każdym momencie.

• Działalność gospodarcza

Kolejnym rozwiązaniem legalnego zatrudnienia niani jest praca „na fakturę”. Jest to najdogodniejsze rozwiązanie, jednak opiekunka musi prowadzić własną działalność gospodarczą. Po zawarciu z nią umowy o świadczenie usług, rodzice raz w miesiącu dostają od niej fakturę VAT , bądź rachunek, który muszą opłacić w ustalonym terminie, a  niania  sama już zajmuje się płaceniem składek na ZUS i podatku.

• Za pośrednictwem agencji

W krajach Europy Zachodniej bardzo modne i powszechne jest zatrudnianie opiekunek za pośrednictwem agencji niań, które dysponują obszernymi bazami kandydatek do pracy.  Z kolei w Polsce kwitnie czarny rynek, a najpowszechniejszą formą przyjęcia do pracy opiekunki są po prostu dżentelmeńskie umowy dwóch stron na świadczenie usług opiekuńczych.  Zatrudnienie niani poprzez agencję opiekunek charakteryzuje się tym, iż rodzice określają profil osoby jaka ich interesuje - ze względu na wiek, posiadane doświadczenia, bądź referencje, a agencja wyszukuje w bazie odpowiedniej kandydatki. Ostateczna weryfikacja i zatrudnienie należy jednak do rodziców. Za taką usługę agencja pobiera opłatę w wysokości często nawet do 50% miesięcznego wynagrodzenia opiekunki. Dodatkowo dla rodzica są gwarantowane różnego rodzaju zabezpieczenia, np. jeżeli opiekunka zrezygnowałaby z pracy w ciągu trzech miesięcy od podjęcia pracy, wówczas agencja deklaruje znalezienie odpowiedniej osoby na jej miejsce.

Przed rodzicami trudny wybór, który niesie za sobą konsekwencje w postaci zwiększonych kosztów, bądź pochłaniający więcej czasu lub też pozornie najłatwiejszy - zatrudnienie na czarno. Dopóki państwo poprzez swoje decyzje lub ich brak będzie wspierało szarą strefę, najłatwiejsze i najtańsze rozwiązania zarazem będą dominowały na rynku relacji rodzice - opiekunka. Wyboru dokonuje każdy indywidualnie i także każdy ponosi jego konsekwencje, tak więc do czasu, kiedy nie pojawią się  jeszcze większe ułatwienia dla rodzin zatrudniających nianie, czarny rynek pracy będzie wciąż dobrze funkcjonował.

Artykuł pochodzi z serwisu dlarodzinki.pl Autor: Joanna Kobylec